Grating là gì? Grating là thuật ngữ chỉ kết cấu dạng lưới gồm các thanh chịu lực (bearing bar) đặt song song và thanh liên kết (cross bar) vuông góc, tạo mặt phẳng có khe hở để thoát nước, thoát khí và chịu tải. Grating có thể được làm từ nhiều vật liệu: thép mạ kẽm, inox, nhôm, nhựa hoặc composite FRP, trong đó grating inox nổi bật nhờ kháng ăn mòn, phù hợp môi trường ẩm, hóa chất và yêu cầu vệ sinh cao.
Bài viết này tổng hợp những điều cần biết về grating, từ định nghĩa, cấu tạo và phân loại đến ưu nhược điểm, cách phân biệt với nắp mương, song chắn rác, cùng các ứng dụng thực tế trong công trình.
Grating là gì?
Grating (phát âm /ˈɡreɪtɪŋ/) là tên gọi chung cho loại kết cấu sàn có dạng lưới, được hình thành bằng cách gắn các thanh chịu lực (bearing bar) song song với các thanh liên kết ngang (cross bar) vuông góc. Kết cấu này tạo ra mặt phẳng chịu tải nhưng vẫn có khe hở giữa các thanh, khác hẳn với tấm kim loại đặc liền. Nhờ đặc tính này, grating vừa giảm trọng lượng, vừa cho phép nước, khí và rác nhỏ đi qua, đồng thời bề mặt lưới giúp chống trượt tự nhiên.
Trên thị trường Việt Nam, grating thường bị gọi nhầm là “chắn rác” hoặc đồng nghĩa với “nắp mương”, nhưng đây là hai khái niệm khác nhau. Grating là tên gọi kết cấu chịu lực, trong khi nắp mương và chắn rác là vị trí sử dụng. Grating có thể được lắp làm nắp mương, nắp hố ga, sàn thao tác hoặc bậc thang, và được gọi bằng nhiều tên thương mại: tấm grating, tấm sàn grating, sàn thao tác grating, nắp mương grating, hoặc tấm đan.
Grating cũng khác với các kết cấu lưới khác. Lưới dây hàn (welded wire mesh) dùng dây thép mỏng hàn thành mắt lưới, chịu tải nhẹ. Lưới đan (woven wire mesh) đan dây chéo, linh hoạt nhưng không chịu tải. Tấm đục lỗ là phôi tấm đặc bị dập hoặc khoan lỗ xuyên, không phải thanh ghép. Grating FRP molded là grating nhựa composite đúc khuôn, không phải kim loại. Grating khác biệt nhờ các thanh chịu lực dày, đặt thẳng đứng, chịu tải trọng lớn hơn các kết cấu lưới kể trên.

Tấm sàn grating là gì
Cấu tạo tấm sàn grating
Tấm grating inox gồm 2 nhóm chi tiết chính: thanh chịu lực (bearing bar) và thanh liên kết ngang (cross bar).
Thanh chịu lực (bearing bar) là các thanh kim loại chạy song song, đặt thẳng đứng theo chiều cao, chịu tải trọng chính của tấm grating. Thanh chịu lực thường được gia công từ thanh la (thanh dẹt), giúp tạo khung đỡ cho toàn bộ bề mặt tấ, bề mặt có dạng phẳng (plain) hoặc răng cưa (serrated) để tăng ma sát chống trượt.
Thanh liên kết ngang (cross bar) là các thanh ngang vuông góc với thanh chịu lực, đóng vai trò liên kết và phân bổ lực. Thanh liên kết ngang thường dùng thép vuông xoắn (twisted square bar) kích thước 6×6mm hoặc 8×8mm để tạo độ bám, hoặc thanh tròn (round bar).
Khoảng hở bề mặt là phần không gian giữa các thanh, giúp nước, bụi hoặc rác nhỏ dễ thoát qua, đồng thời tạo độ thông thoáng. Bước tâm thanh chịu lực (center-to-center) thường 30mm, 40mm hoặc 60mm; bước tâm thanh liên kết thường 50mm hoặc 100mm.
Thanh viền biên (Banding Bar) được hàn quanh các cạnh của tấm grating, giúp tăng độ cứng, bảo vệ thanh chịu lực và giữ nguyên hình dạng tấm. Thanh viền biên có thể được lắp đặt hoặc không, tùy yêu cầu sử dụng và ngân sách.
Quy cách grating thường ký hiệu theo mã G, gồm dày và cao của thanh la, bước thanh chịu lực và bước thanh liên kết. Ví dụ: G325/30/100: grating có thanh la dày 3mm, cao 25mm, bước tâm thanh la 30mm, bước tâm thanh liên kết 100mm.
>> Chi tiết về cách đọc mã, bảng tra tải trọng và dung sai gia công xem thêm tại bài quy cách tấm grating.
Phân loại grating tấm
Grating có thể được phân loại theo: vật liệu, bề mặt, khả năng chịu tải.
Phân loại theo vật liệu
| Vật liệu | Đặc điểm chính | Khi nào nên cân nhắc |
|---|---|---|
| Inox | Chống ăn mòn, chịu lực, dễ vệ sinh, tuổi thọ cao | Nhà máy thực phẩm, dược phẩm, môi trường ẩm/hóa chất, ven biển |
| Gang | Chịu tải nặng, đúc nắp mương | Nắp mương, hố ga tải nặng |
| Nhôm | Nhẹ, dễ gia công | Hạng mục cần giảm trọng lượng |
| Thép mạ kẽm | Thép carbon mạ kẽm, chi phí thấp, chịu tải tốt | Công trình phổ thông, ngoài trời, ngân sách thấp |
| Composite (FRP) | Nhẹ, không gỉ, cách điện, chống ăn mòn hóa chất mạnh | Nhà máy hóa chất, xử lý nước, môi trường biển |
Phân loại theo bề mặt
- Bề mặt phẳng phù hợp với khu vực đi lại thông thường, dễ vệ sinh và ít gây vướng khi di chuyển.
- Bề mặt răng cưa hoặc chống trượt giúp tăng ma sát, phù hợp khu vực ẩm, có dầu, nước hoặc cần an toàn khi thao tác.
Nếu hạng mục sử dụng trong nhà máy thực phẩm, xưởng hóa chất nhẹ hoặc khu vực rửa nước thường xuyên, nên cân nhắc song song cả vật liệu inox và bề mặt chống trượt. Chọn đúng mác inox nhưng bề mặt không phù hợp vẫn có thể gây trơn trượt hoặc khó vệ sinh trong vận hành thực tế.
Phân loại theo tải trọng
| Nhóm tải | Tải thiết kế | Quy cách thanh la (dày x cao) |
Ứng dụng |
| Tải đi bộ (nhẹ) | 3–5 kN/m² (~300–500 kg/m²) |
3×25mm hoặc 3×32mm |
Sàn thao tác, lối đi trên cao, bậc cầu thang |
| Tải xe máy / ô tô con | 15–50 kN (~1,5–5 tấn) |
5×32mm hoặc 5×40mm |
Nắp mương dân cư, sàn hầm giữ xe |
| Tải xe tải / xe nâng | 125–250 kN (~12,5–25 tấn) |
5×50mm hoặc 6×60mm |
Khu xuất nhập hàng, đường nội bộ xưởng |
| Tải siêu trường | >400 kN (trên 40 tấn) |
8×75mm hoặc 10×100mm | Cảng biển, trạm bốc dỡ container |
Lưu ý: Tải trọng cụ thể phụ thuộc quy cách thanh la, nhịp lọt lòng và điều kiện thực tế. Số liệu trên chỉ mang tính tham khảo.
Ưu nhược điểm của tấm sàn grating
Ưu điểm của tấm grating
Tấm grating thường có những ưu điểm sau:
- Chịu tại trọng lớn
- Nếu được làm từ inox thì có khả năng chống ăn mòn, hoen gỉ tốt
- Chịu được trong môi trường khắc nghiệt như có chứa clorua, florua,… hóa chất
- Có thể tái sử dụng
- Hình dáng đa dạng
Nhược điểm của tấm grating
- Nếu làm từ kim loại, hợp kim thì vẫn có khả năng dẫn nhiệt, dẫn điện trong môi trường có nhiệt độ cao
- Các tấm grating có thiết kế độ chịu tải cao thì đồng nghĩa các tấm này cũng nặng hơn nên gây khó khăn trong lắp đặt và di chuyển.
Phân biệt grating, nắp mương và song chắn rác
Grating, nắp mương và song chắn rác thường bị gọi nhầm lẫn trên thị trường. Phân biệt như sau:
- Grating là kết cấu dạng lưới gồm thanh chịu lực (bearing bar) và thanh liên kết ngang (cross bar) chịu tải, có khoảng hở. Grating là tên gọi kết cấu, không phải tên gọi theo vị trí lắp đặt.
- Nắp mương là vật liệu đậy mương thoát nước, có thể là tấm đặc, tấm grating, hoặc tấm khác. Nắp mương bằng grating là một ứng dụng của grating, không phải đồng nghĩa.
- Song chắn rác là thanh hoặc lưới đặt ngang dòng chảy để chặn rác, có thể là grating hoặc dạng khác. Song chắn rác không yêu cầu chịu tải như grating.
Tóm lại: grating là kết cấu chịu lực; nắp mương và song chắn rác là vị trí sử dụng. Grating có thể làm nắp mương hoặc song chắn rác, nhưng không phải mọi nắp mương hay song chắn rác đều là grating.
Grating và tấm đục lỗ: Grating là kết cấu thanh chịu lực hàn/khóa với nhau tạo khe hở, còn tấm đục lỗ là phôi tấm đặc bị dập/khoan lỗ xuyên qua bề mặt. Cách gia công khác nhau dẫn đến khả năng chịu lực khác nhau. Grating thường chịu tải tốt hơn nhờ các thanh chịu lực dày, trong khi tấm đục lỗ phụ thuộc độ dày tấm gốc.
Tại sao các tấm sàn grating nên làm bằng inox?
Inox là loại vật liệu rất được ưa chuộng trong sản xuất gia công các loại sản phẩm hiện nay. Vừa chịu lực tốt, vừa bền vững, không dễ bị ăn mòn bởi các tác nhân bên ngoài môi trường như muối, axit hay điện trường, từ trường, các yếu tố gây ăn mòn mà các loại vật liệu kim loại khác rất khó có thể bền vững được.
Các hố gas, rãnh thoát nước, dàn khoan, cầu tàu, sàn các khu chế biến thực phẩm thường là những môi trường có chứa nhiều chất gây ăn mòn cao như muối, axit, làm giảm tuổi thọ rất nhanh của các loại vật liệu thông thường. Grating inox 316 có thêm molypden 2–3%, kháng ăn mòn hóa chất và nước biển tốt hơn, phù hợp hệ thống hóa chất, dược phẩm, công trình ven biển.
So với grating thép mạ kẽm, grating inox có chi phí cao hơn nhưng tuổi thọ dài hơn, bảo trì ít hơn, đặc biệt phù hợp nhà máy thực phẩm, dược phẩm nơi yêu cầu vệ sinh bề mặt cao. So với grating nhựa composite (FRP), grating inox chịu tải tốt hơn, không bị biến dạng dưới tác động nhiệt độ cao và không bị giòn theo thời gian khi lắp ngoài trời.
Ngoài ra, inox cũng rất dễ gia công, có thể cắt, uốn và hàn theo đúng kích thước và hình dáng mà từng hạng mục yêu cầu. Nhờ vậy, grating inox có thể được chế tạo theo bản vẽ riêng cho từng công trình, dù là sàn thao tác, nắp mương hay bậc thang, với nhiều quy cách bước thanh và bề mặt khác nhau.

Tấm sàn grating inox
Tại Inox Kim Vĩnh Phú, grating inox được gia công theo bản vẽ riêng với đa dạng mác thép và bề mặt, phục vụ nhà máy thực phẩm, dược phẩm và công trình ven biển. Chi tiết về năng lực gia công, báo giá và ứng dụng grating inox xem thêm tại gia công tấm sàn grating inox theo yêu cầu
Ứng dụng của grating tấm
Dựa theo các loại tên gọi khác nhau của sản phẩm như vừa trình bày sơ lược ở trên, ta có thể thấy được các ứng dụng của tấm grating này khá đa dạng, được ưa chuộng sử dụng rất nhiều cho các công trình thoát nước, hay sàn thao tác vừa có tác dụng theo đúng vai trò của nó, vừa có tính năng chịu lực tốt.
Nắp chặn rác, nắp hố ga grating
Đi dọc theo các con đường tại các thành phố lớn ở Việt Nam, chúng ta dễ dàng có thể bắt gặp những công trình đường thoát nước mưa, thoát nước thải thành phố. Phía trên mặt đường, người ta sử dụng rất nhiều các tấm sàn grating để ngăn chặn rác thải như lá cây, gạch đá, túi nilong, … lọt xuống đường thoát nước, nhằm giảm thiểu tình trạng tắc nghẽn đường thoát nước thải, tránh tình trạng ngập úng.

Ảnh minh họa: nắp hố ga grating
Nước thải sinh hoạt thường sản sinh thường xuyên lượng khí gas ra môi trường, các loại khí này nếu lâu ngày, tích tụ lại trong đường ống mà không thoát ra ngoài môi trường được, khi gặp một tác nhân gây cháy, hoặc một tia lửa điện nào đó sẽ rất dễ gây cháy nổ, làm ảnh hưởng đến hệ thống công trình xây dựng trên khắp thành phố. Các nắp chặn rác Grating có các khoảng hở giữa các thanh la sẽ tạo ra các khoảng trống giúp thông thoát, giải phóng khí gas, giúp giảm thiểu các rủi ro cháy nổ đường ống thoát nước.
Tại các công trình xây dựng lớn như các Trung tâm thương mại, tổ hợp khách sạn, chung cư, hay các cơ sở sản xuất, nhà xưởng,… thường phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải, các bể xử lý này có khi được đặt dưới tầng hầm, nhưng cũng có khi được thiết kế đặt ngoài trời (nếu có diện tích rộng). Trên mặt các bể xử lý này sẽ được bố trí lắp các tấm grating để thuận tiện cho việc kiểm tra, theo dõi chất lượng nước thải sau xử lý trước khi xả thải vào hệ thống thoát nước của thành phố, hoặc ra môi trường.
Tấm sàn thao tác Grating
Các công trình xây dựng cao tầng, hoặc trên nóc các trung tâm thương mại như Vincom+,… thường được bố trí lắp đặt ở xung quanh các sàn thao tác. Chúng được sử dụng để lắp đặt các thiết bị giải nhiệt điều hòa các loại, hoặc phục vụ cho việc duy tu, bảo trì công trình rất thuận tiện.
Các tấm sàn thao tác này nhiều khi cũng được sử dụng với mục đích tạo khung bảo vệ cho các thiết bị lớn đặt ngoài trời như các dàn giải nhiệt, trạm biến áp, … tại các trung tâm thương mại. Nhằm bảo vệ các thiết bị khỏi các tác nhân lực mạnh gây hư hỏng, lại vừa đảm bảo thông thoáng, để giải nhiệt cho các thiết bị này.

Ảnh minh họa: Sàn thao tác grating
Sàn chống trơn trượt
Các tấm sàn grating còn được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như:
- Làm tấm lót sàn trong các khu chế biến thực phẩm, khu chăn nuôi
- Làm bậc cầu thang lên xuống
- Làm sàn đi lại trên các giàn khoan,…

Ảnh minh họa: bậc thang grating inox
Nếu Quý Khách hàng đang cần gia công tấm sàn grating inox theo bản vẽ riêng? Inox Kim Vĩnh Phú nhận gia công grating inox đa dạng mác thép và bề mặt. Đồng thời, chúng tôi cũng nhận cả gia công grating sắt thép theo yêu cầu phù hợp cho sàn thao tác, nắp mương, lối đi trong nhà máy…Liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline 0981 776 847 hoặc điền form báo giá dưới đây:
Câu hỏi liên quan grating là gì
Grating thường được làm bằng vật liệu gì?
Grating có thể làm từ nhiều vật liệu: inox (thép không gỉ) 304/316/430/201, thép mạ kẽm, gang, nhôm, nhựa/composite FRP. Trong đó grating inox được dùng phổ biến nhờ chống ăn mòn, chịu lực và dễ vệ sinh.
Grating có chịu tải tốt không?
Grating có thể dùng cho sàn thao tác, lối đi và nắp mương, nhưng khả năng chịu tải phụ thuộc chiều cao thanh chịu lực (bearing bar), độ dày thanh, bước thanh, nhịp gối đỡ và bản vẽ lắp đặt. Không nên chốt tải trọng nếu chưa có quy cách kỹ thuật cụ thể.
Grating và nắp mương khác nhau thế nào?
Grating là kết cấu dạng lưới chịu lực gồm thanh chịu lực (bearing bar) và thanh liên kết ngang (cross bar). Nắp mương là vật liệu đậy mương thoát nước, có thể là grating, tấm đặc hoặc dạng khác. Grating có thể làm nắp mương, nhưng không phải mọi nắp mương đều là grating.
Grating khác tấm đục lỗ thế nào?
Grating là kết cấu các thanh chịu lực hàn/khóa với nhau tạo khe hở, còn tấm đục lỗ là tấm đặc được dập/khoan lỗ xuyên qua bề mặt. Grating thường chịu tải tốt hơn nhờ các thanh chịu lực dày, trong khi tấm đục lỗ phụ thuộc độ dày tấm gốc.
Làm sao để chọn đúng loại grating cho công trình?
Cần xác định môi trường sử dụng (ẩm, hóa chất, ven biển hay khô ráo), tải trọng tác dụng, nhịp lọt lòng và yêu cầu vệ sinh. Môi trường ẩm/hóa chất hoặc yêu cầu vệ sinh cao nên chọn grating inox 304/316.
Có thể bạn quan tâm đến các dịch vụ gia công tấm inox tại Inox Kim Vĩnh Phú:
